نویسنده: تیم تحریریه آزمایشگاه دکتر مهدوی 
آزمایش غیر مستقیم Coombs (Indirect Coombs Test)
آزمایش غیر مستقیم Coombs، که به عنوان آزمون غیر مستقیم آنتی‌گلوبولین (IAT) نیز شناخته می‌شود، یک آزمایش سرولوژیک است که برای شناسایی آنتی‌بادی‌های آزاد موجود در سرم خون استفاده می‌شود. این آنتی‌بادی‌ها ممکن است علیه سلول‌های قرمز خون خارجی (از فرد دیگر) باشند و می‌توانند در شرایطی مانند ناسازگاری خونی در بارداری یا قبل از انتقال خون تشخیص داده شوند.
هدف از انجام آزمایش غیر مستقیم Coombs (Indirect Coombs Test)
هدف اصلی آزمایش غیر مستقیم Coombs تشخیص آنتی‌بادی‌های ضد سلول‌های قرمز خون که در سرم بیمار آزادانه در گردش هستند. این آزمایش معمولاً در بررسی‌های پیش از انتقال خون، ارزیابی ناسازگاری‌های خونی بین مادر و جنین و تشخیص برخی از بیماری‌های خودایمنی استفاده می‌شود.
روش انجام آزمایش غیر مستقیم Coombs (Indirect Coombs Test)
- جمع‌آوری نمونه: نمونه خون از بیمار گرفته می‌شود و به آزمایشگاه ارسال می‌شود.
- آماده‌سازی نمونه: سرم خون جدا شده و آماده برای آزمایش می‌شود.
- ترکیب سرم با سلول‌های قرمز خون شناخته شده: سرم نمونه با سلول‌های قرمز خون استاندارد که آنتی‌ژن‌های مشخصی دارند ترکیب می‌شود.
- افزودن آنتی‌گلوبولین (Coombs Reagent): پس از انکوباسیون و شستشو، آنتی‌گلوبولین انسانی ( Coombs reagent) به مخلوط اضافه می‌شود.
- مشاهده واکنش: نمونه برای مشاهده هرگونه آگلوتیناسیون بررسی می‌شود. وجود آگلوتیناسیون نشان‌دهنده حضور آنتی‌بادی‌های آزاد در سرم است.
تفسیر نتایج آزمایش غیر مستقیم Coombs (Indirect Coombs Test)
– نتیجه مثبت: آگلوتیناسیون نشان‌دهنده حضور آنتی‌بادی‌های آزاد علیه سلول‌های قرمز خون در سرم بیمار است. این می‌تواند نشان‌دهنده ناسازگاری خونی، آماده‌سازی بدن برای ایجاد پاسخ ایمنی به سلول‌های قرمز خون خارجی یا برخی بیماری‌های خودایمنی باشد.
– نتیجه منفی: عدم وجود آگلوتیناسیون نشان‌دهنده عدم حضور آنتی‌بادی‌های آزاد علیه سلول‌های قرمز خون در سرم بیمار است.
تفسیر آزمایش کومبس غیر مستقیم
آزمایش کومبس غیر مستقیم به شناسایی آنتی بادی‌هایی که علیه گلبول‌های قرمز (RBC) تولید شده‌اند، می‌پردازد. هدف اصلی این آزمایش، تشخیص وجود آنتی بادی‌هایی است که به گروه‌های فرعی (غیر از سیستم اصلی ABO/Rh) مربوط می‌شوند، در سرم بیمار قبل از انتقال خون. بنابراین، این آزمایش بخشی از فرآیند غربالگری سازگاری خون در بانک‌های خون به شمار می‌رود و به صورت روتین انجام می‌شود. همچنین، این آزمایش به منظور شناسایی سایر آگلوتینین‌ها، از جمله آگلوتینین‌های سرد که با عفونت‌های مایکوپلاسمایی مرتبط هستند، نیز کاربرد دارد.
کاربردهای کلینیکی آزمایش غیر مستقیم Coombs (Indirect Coombs Test)
– ارزیابی پیش از انتقال خون: آزمایش غیر مستقیم Coombs به شناسایی آنتی‌بادی‌های ضد سلول‌های قرمز خون اهداکننده در سرم گیرنده کمک می‌کند تا از ناسازگاری‌های خونی و واکنش‌های نامطلوب جلوگیری شود.
– تشخیص ناسازگاری خونی در بارداری: این آزمایش برای شناسایی آنتی‌بادی‌های ضد سلول‌های قرمز خون جنین در سرم مادر استفاده می‌شود. این آنتی‌بادی‌ها می‌توانند منجر به بیماری همولیتیک نوزادان شوند.
– تشخیص برخی بیماری‌های خودایمنی: در برخی موارد، آزمایش غیر مستقیم Coombs می‌تواند به تشخیص بیماری‌های خودایمنی که در آن بدن به سلول‌های قرمز خون خودی حمله می‌کند، کمک کند.
خلاصه آزمایش غیر مستقیم Coombs (Indirect Coombs Test)
آزمایش غیر مستقیم Coombs یک ابزار مهم در ارزیابی و مدیریت ناسازگاری‌های خونی و برخی بیماری‌های خودایمنی است. با شناسایی آنتی‌بادی‌های آزاد در سرم، این آزمایش اطلاعات حیاتی را برای جلوگیری از واکنش‌های نامطلوب به انتقال خون و مدیریت ناسازگاری‌های خونی مادر و جنین فراهم می‌کند.
